Exloo

Exloo
Aantal inwoners: 1725 (01-01-2008)

De naam Exloo duidt op de vroegere aanwezigheid van bos in het gebied. De naam van het dorp is waarschijnlijk ontstaan uit de oudsaksische woorden Ek (eik) en loo (bos).
Hoewel Odoorn het centrum was van het kerspel waartoe ook Exloo en Valthe behoorden was Exloo lange tijd qua inwonertal het belangrijkste dorp van de gemeente Odoorn. Het dorp telde in 1612 112 inwoners tegen Odoorn (92) en Valthe (61). Toen de ontginning van de Exloër- en Valthervenen startte werd het dorp al snel overvleugeld door 2e Exloëmond en vooral Valthermond.
Veel Drentse zanddorpen werden geteisterd door grote dorpsbranden, ook Exloo ontkwam daar niet aan. In 1884 brandden 18 woningen in het dorp volledig af.
Ook het gemeentehuis dat in 1870 verhuisd was van Odoorn naar Exloo viel ten prooi aan de vlammenzee. Het gemeentehuis was in Exloo ondergebracht in logement Bussemaker. Daarvoor zetelde het zowel in Valthe als in Odoorn in een deel van een boerderij.
Aan het begin van de 20 ste eeuw kreeg ook Exloo een halteplaats van de Noordooster Locaalspoorweg. In die tijd werd ook gediscussieerd over de plaats waar het gemeentehuis van Odoorn moest komen. Het was voor de brand onder gebracht in logement Bussemaker. Dit bedrijf kreeg het voor elkaar dat het gemeentehuis in Exloo bleef door de daarvoor benodigde grond aan de gemeente te schenken. De inwoners van 2e Exloërmond die hard hadden gestreden voor een gemeentehuis in hun dorp waren niet blij met deze beslissing.
In 1943 werd het gemeentehuis in Exloo opnieuw getroffen door brand. Door het in brand steken van het gemeentehuis door het verzet werd geprobeerd het bevolkingsregister te vernietigen hetgeen overigens niet lukte.